İzmir’in verimli tarım arazilerinde kış sofralarının vazgeçilmezi brokoli için hasat dönemi başladı. Menemen Ovası’nda başlayan brokoli hasadında, İzmir genelinde 60 bin tonu aşan, yaklaşık 65 bin tonluk rekolte bekleniyor. Tarlada kilogramı 10-15 TL’den alıcı bulan brokoli, pazara ve markete gelene kadar fiyatını neredeyse üçe katlıyor.
gazeteekonomik.com.tr’nin sahadan derlediği bilgilere göre, verimli toprakları ve uygun iklim koşullarıyla öne çıkan Menemen Ovası, Türkiye’nin kışlık sebze üretim merkezleri arasında ilk sıralarda yer alıyor. Sabahın ilk ışıklarıyla tarlaya giren tarım işçileri, zorlu hava şartlarına rağmen yoğun tempoyla brokoli kesimi yapıyor.
İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile TÜİK verilerine göre, Türkiye’de üretilen brokolinin yaklaşık yüzde 50’si İzmir’den karşılanıyor. Menemen’in yanı sıra Torbalı ve Ödemiş havzaları da üretimde başı çekerken, tarlalardan yüklenen ürünler kamyonlarla başta İstanbul ve Ankara olmak üzere Türkiye’nin dört bir yanındaki sebze-meyve hallerine sevk ediliyor.
İzmir brokoli üretiminde Türkiye’nin lokomotifi
Bu yıl hava şartlarının brokoli için büyük ölçüde uygun seyrettiğini belirten üreticiler, verimden memnun olduklarını vurguluyor. Rekoltenin geçen yılların ortalamasını koruyarak 65 bin ton seviyelerinde gerçekleşmesi bekleniyor. Ancak artan girdi maliyetleri, üreticinin kârını sınırlıyor.
Çiftçiler, mazot, gübre ve işçilik maliyetlerindeki yükselişin üretim maliyetlerini önemli ölçüde artırdığını dile getiriyor. Tarlada kalitesine göre kilogramı 10-15 TL arasında tüccara satılan brokoli, aracı komisyonları ve nakliye giderleri eklendiğinde semt pazarları ve market raflarında 40-50 TL bandına kadar çıkıyor.
“Çiftçi düşük fiyatlar altında eziliyor”
Menemen Yanıköy’de baba mesleği olan tarımla yaklaşık 20 yıldır uğraşan üretici Turgay Yıldırım, gazeteekonomik.com.tr’ye yaptığı değerlendirmede İzmir’in kışlık sebze üretimindeki rolüne dikkat çekti:
“Türkiye’nin kışlık sebzesinin üretim merkezlerinden biri olan İzmir’in Menemen ilçesinde üretim yapmaktayız. Kış sebzesi olarak başta ıspanak olmak üzere brokoli, karnabahar, lahana, pancar, kereviz ve pırasa üretiyor; bunları İstanbul, Ankara, Bursa başta olmak üzere Türkiye’nin birçok noktasına gönderiyoruz. Bugün brokoli hasadına başladık ve ilk günümüz.”
Yıldırım, brokolinin tarladan sofraya uzanan zahmetli yolculuğunu ise şöyle anlattı:
“Brokoli dikimi için önce toprağı fideye hazırlıyor, karık açıp suladıktan sonra fideleri özenle dikiyoruz. Onlara adeta çocuğumuz gibi bakıyor, zamanında ilacını ve gübresini vererek kaliteli ve zahmetli bir ürün yetiştiriyoruz. Sanayiden uzak, temiz havalı bir bölgede üretim yaptığımız brokolide hasada Aralık ayında başlıyor, duruma göre Ocak, Şubat ve bazen Mart ayına kadar devam ediyoruz.”
Üretici, tarladaki fiyat ile tüketicinin ödediği fiyat arasındaki farkın hem çiftçiyi hem halkı zorladığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Brokoliyi hale 10 liradan götürmemize rağmen, halde pazarcı ve marketçiler üzerine ekleme yaparak fiyatları 40-50 lira civarında satışa sunuyor. Bu nedenle hem halk hem de çiftçi mağdur oluyor. Biz düşük fiyata ezilirken tüketici yüksek fiyata almak zorunda kalıyor ve bu denge bir türlü sağlanamıyor.”
“Yeşil altın brokoli, zahmetli ama çok değerli bir ürün”
Hasat sahasındaki yoğun mesainin önemli aktörlerinden olan tarım işçileri de sürecin zorluklarını dile getiriyor. Kadın işçiler tarafından sapından kesilip kasalara yerleştirilen brokolileri taşıyan kertelci Arif Budak, üretim sürecini şöyle özetledi:
“Ekim ayında brokoli fidelerini toprakla buluşturuyoruz. Çapalama, ilaçlama gibi işçilik süreçleri oluyor ve Aralık ayının ilk ya da ikinci haftasında kesime giriyoruz. Bu kesim, mahsulün durumuna göre bazen 1 ay, bazen 3 ay sürüyor. Sabah saat 6’da kalkıp tarlaya geliyoruz ve 7.30 gibi kesime başlayarak topluyor, kasalıyoruz.”
Budak, brokoli hasadının zorluğuna dikkat çekerek şunları ekledi:
“Gerçekten çok zor; çamurun içindeyiz ve bu üzerimizden de belli oluyor. Halk arasında ‘yeşil altın’ olarak bilinen brokoli çok güzel ve zahmetli bir ürün. Herkesin güvenle tüketebileceği, gayet sağlıklı bir sebze. Bağırsaklara ve genel olarak insan sağlığına çok iyi geliyor. Ben haftanın her günü haşlayıp limon sıkarak yiyorum ve gerçekten çok güzel oluyor. Herkese de tavsiye ediyorum.”
İzmir’in Menemen, Torbalı ve Ödemiş havzalarında süren brokoli mesaisi, hem üreticinin maliyet baskısıyla mücadelesini hem de tüketicinin sofraya ulaşan fiyatla yüzleşmesini gözler önüne seriyor. gazeteekonomik.com.tr, kışlık sebze üretimindeki gelişmeleri ve fiyat hareketlerini izlemeyi sürdürecek.
