Sarıgöl’de asırlık pekmez köpüğü ritüeli yeniden canlanıyor
Ege’nin köklü lezzetlerinden üzüm pekmezi, Manisa’nın Sarıgöl ilçesinde yalnızca bir tat değil; paylaşma ve dayanışma kültürünün de simgesi. Yörede yüzyıllardır sürdürülen pekmez köpüğü geleneği, hasat mevsimiyle birlikte mahallelerde yeniden hayat buluyor.
Gazeteekonomik.com.tr’nin derlediği bilgilere göre, kazanlarda kaynayan pekmez köpürtülerek tabaklara alınırken, ilk pay komşulara ayrılıyor. Ardından aynı sofrada toplanan aileler ve komşular, bereket dilekleriyle bu köpüğü birlikte tüketiyor. Yöre halkı, bu paylaşımın hem ürünün bolluğunu hem de komşuluk bağlarını güçlendirdiğine inanıyor.
Kazandan sofraya: Köpüğün yolculuğu
Üzüm suyu odun ateşinde ağır ağır kaynatılıyor; kıvam alan pekmez, büyük kepçelerle havalandırılarak köpürtülüyor. Oluşan köpük dikkatlice tabaklara aktarılıyor ve önce komşu kapıları çalınıyor. Bu ritüel, bereketi çoğaltmanın yanı sıra imece ruhunun günümüzde de varlığını sürdürdüğünü gösteriyor.
Dadağlı Mahallesi sakinlerinden Fatoş Candemir, söz konusu geleneğin ailelerinden miras olduğunu belirterek şunları anlatıyor: “Pekmez kaynarken oluşan köpüğü önce komşulara dağıtır, sonra bir araya gelip paylaşımla yerdik. Bunun bereket getirdiğine inanırdık. Hazırladığımız pekmezi de kış boyunca tüketiriz.”
Ege’nin ortak kültürü: Komşu illerde de benzer örnekler
Ege Bölgesi’nin farklı noktalarında da benzer paylaşım pratikleri var. Örneğin İzmir’de ve Denizli’de pekmez ve bağbozumu şenliklerinde dayanışma kültürü öne çıkıyor. Yine Aydın yöresinde pekmezle birlikte kurutmalık ve kuru incir hazırlıkları imece usulü sürdürülüyor. Bölgenin iç kesimlerinde ise, özellikle Afyonkarahisar çevresinde, kışlık hazırlıkların paylaşım ve komşulukla yürütüldüğü biliniyor. Bu tablo, Sarıgöl’deki köpük paylaşımının yalnızca yerel bir gelenek değil, Ege’nin kolektif kültürüne ait güçlü bir parça olduğunu ortaya koyuyor.
Gelenek modern çağda da devam ediyor
Her ne kadar zaman değişse de, köy fırınları, bakır kazanlar ve bağ evleri geleneğin kalbinde yer almaya devam ediyor. Sosyal medya ve Teknoloji sayesinde bu kültür daha geniş kitlelere ulaşıyor; gençler de çekilen videolar ve paylaşımlarla sürece dahil oluyor. Bu sayede, pekmez köpüğü geleneği yalnızca bir anıdan ibaret kalmıyor, yaşayan bir kültür mirası olarak nesilden nesile taşınıyor.
Yerel üretimi ve dayanışmayı öne çıkaran bu ritüeller, kırsal ekonomiye de katkı sağlıyor. Bağ bozumu sezonunda hareketlenen Sarıgöl’de pekmez, sadece bir gıda ürünü değil; emeğin, paylaşmanın ve bereket inancının sembolü. gazeteekonomik.com.tr olarak, yerel değerlerin korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması için bu tür kültürel miraslara dikkat çekmeye devam ediyoruz.
